In deze tip tonen we enkele manieren hoe je vlug metaal kan plooien.
Er zijn een heleboel manieren om metaal te verbuigen of te plooien. Veel hangt af van de toepassing en de dikte van het metaal. Even kijken naar enkele toepassingen die je als DHZ-er kan gebruiken in je eigen atelier.
Een stuk metaal, bvb. een draadstang, kan je zelf vlug gaan plooien met wat brute mankracht. Gewoon kwestie van af te meten waar je de plooi wilt hebben, goed te fixeren, en te gaan verbuigen. Een kort eind biedt flink wat weerstand, om je kracht te vergroten, gebruik je een verlengstuk, bvb. door een stuk buis op je werkstuk te plaatsen. De buis werkt als hefboom en maakt het plooien makkelijker.
Wanneer je tussen een bankschroef gaat plooien, bevestig je best wat houten latjes. Je metalen werkstuk, en vooral de schroefdraad van bvb. je draadstang, raakt zo niet beschadigd tijdens het vastzetten. Doordat de bankschroef een haakse hoek heeft, kan je je werkstuk hier in een mooie haakse hoek brengen. Uiteraard helpt een buis opnieuw als hefboom om de draadstang tot in de gewenste hoek, hier haaks, te plooien.
Een licht metalen profiel? Ook dat lukt nog om makkelijk te buigen! Teken opnieuw eerst af waar je het werkstuk wil verbuigen. Positioneer tussen de bankschroef zó dat de gemarkeerde lijn er nét boven uitkomt. De vouw komt zo mooi rond het haakse punt van de bankschroef. Haal er een moker bij, en buig om. Mik je slagen zo dicht mogelijk bij de bankschroef, dus niet op het einde van je werkstuk, zo dwing je het metaal om zich mooi te verbuigen. Het resultaat is hier een nauwkeurig haakse plooi. Nog even herhalen, maar dan wel mét houten latjes erbij geklemd. Wanneer je dus geen houten latjes gebruikt, zal de bankschroef sporen nalaten op je metalen werkstuk.
Lichte buizen, zoals koperen leidingen, kan je ook – tot een bepaalde diameter – zelf gaan verbuigen. Je maakt dan gebruik van een buigijzer. Er zijn enkele sleuven voorzien per specifieke diameter, waarin je de buis kan leggen. Het werkstuk kan je daarna scharnieren, waardoor het koper gaat plooien, tot in een bepaalde hoek. Markeringen tonen je de hoek waarin je verbuigt, resp. 30, 45 of 90 graden. Als resultaat krijg je wel enkele rimpelingen in de binnenhoek. Deze buis had een diameter van 15 mm. en lukt net om handmatig te verbuigen, bij een grotere diameter lukt dit praktisch niet.
Een andere methode is om warm te verbuigen: je maakt de buis warm met een brander, waardoor hij flexibel wordt en te verbuigen valt. Bescherm het koper wel met hulpblokjes, waarin je V-inkepingen maakt, zodat het zachte koper geen beschadiging oploopt tijdens het klemmen. Het koper behandelen we hier met een gewone gasbrander, wat ons toelaat om de buis minimaal te plooien. Wil je een grotere verbuiging maken, dan werk je met een acetyleenbrander, die een véél hogere temperatuur bereikt, maar zo’n dure brander heeft uiteraard niet iedereen in zijn atelier staan.

Met de gewone gasbrander kan je dus louter minimale verbuigingen maken. Specifieke bochten voor leidingwerk kan je natuurlijk ook gewoon in de DHZ-zaak vinden. In elk geval, na het branden, koel je het werkstuk af, maar pas wel op want de hete stoom kan opspatten!
Je wil een stuk ijzer vlug plooien, dan heb je alleen een bankschroef en moker nodig: klem stevig vast en laat de hamer het werk doen. Om een simpele beugel te maken, is dat voldoende, alleen is de binnenhoek wél gebogen, en dus niet haaks. Om dit te vermijden, kan je eerst een haakse vouwlijn inslijpen met de haakse slijper. Klem het ijzer eerst stevig vast. Met een kraspen teken je de vouwlijn af. Slijp de lijn in, maar niet te diep, gewoon even de aanzet geven opdat er meer ruimte ontstaat om het metaal beter te kunnen plooien. Klem vast tussen de bankschroef, eventueel beschermd met wat houten latjes. Plooi het ijzer om met wat enkele flinke tikken. Dankzij de ingeslepen lijn, vouwt het ijzer zich in een haakse hoek. Het metaal is ingeslepen, en dus verzwakt. Om het opnieuw te verstevigen, lassen we de binnenhoek op. Daarvoor polijst je eerst het metaal met een lamellenschijf. Reinig goed met een ontvetter.

Hoe schoner het metaal, hoe beter je kan lassen. Bevestig de klem, draag gepaste laskledij, en stel het lasapparaat in. Met deze halfautomaat hoef je dan enkel de dikte van het staal, en het soort lasnaad in te stellen. De naad trek je in één vloeiende beweging door.

Dan kan je de lasnaad met een lashamer even aantikken, omdat te kijken of die wel goed hecht en overtollige bramen te verwijderen. Koel het werkstuk af. Om alles mooi te polijsten, gebruik je hier een afbraamschijf: de lamellenschijf is te veel afgerond waardoor je niet in de hoek geraakt. Het resultaat? Een mooi, haaks geplooid stuk metaal met verstevigde binnenhoek.
Wat met een L-profiel? Ook die kan je zelf gaan verbuigen. Eerst ga je weer afmeten waar je de vouwlijn precies wilt. Markeren op metaal lukt het meest precies en duidelijkst zichtbaar met een kraspen. Je wil een hoek van 90 graden uitslijpen straks, zodat het profiel zich haaks kan plooien. Teken telkens 45 graden af langs de lijn met behulp van je winkelhaak. Met je haakse slijper verwijder je het vlugst het driehoekje. Verwijder voor een mooi resultaat alle bramen met een vijl. Fixeer daarna je werkstuk tussen de bankschroef, en lijn mooi uit zodat je bij het plooien mooi haaks uitkomt. Buigen lukt opnieuw met enkele flinke tikken van de moker. Als resultaat krijg je opnieuw een nauwkeurige, haakse constructie.
Je hoeft bovendien niet met de haakse slijper aan het werk. Ook met de ijzerzaag kan je het driehoekje uitwerken. Je zal veel nauwkeuriger de gemarkeerde lijnen kunnen uitwerken. En om het ijzer nog makkelijker te doen plooien, kan je nog een extra vouwgroef in gaan zagen. Enkele tikken, en zelfs handmatig plooien, maken dat je het werkstuk ook hier haaks kan plooien. De haakse constructie krijgt ook nu een lasnaad ter versteviging: stevig borstelen maakt de groef terug proper, en dan kan je beginnen lassen. Normaal leg je dan eerst een puntlas, dan kan je nog eens controleren met de winkelhaak, vooraleer je afwerkt met een volledige las. Afwerken doe je langs de buiten- en binnenkant. Vervolgens kan je opnieuw de naad aftikken. Laat het werkstuk afkoelen en dan kan je de hoek volledig afwerken door te polijsten.
Ook buizen van een bepaalde diameter, die je niet handmatig kan plooien met een verlengstuk, kan je gaan verbuigen. Opnieuw door er een uitsparing in te maken. Teken eerst de inkeping af. Werk uit met de haakse slijper. Ontbraam goed met een vijl. Je kan de buis dan handmatig gaan verbuigen. Ter voorbereiding op het lassen, maak je de groef eerst nog schoon, hier met een koperen borstel. en dan nogmaals ontvetten. Opdat de buis z’n haakse hoek behoudt tijdens het lassen, fixeer je hem nog best. Hier door beide uiteinden met metaaldraad naar elkaar toe op te spannen. Leg daarna enkele puntlassen, en las de naad volledig op. Eenmaal afgekoeld, kan je de buis nog mooi polijsten ter afwerking.
Je kan ook enkele hulpstukken maken om metaal te plooien. Een eerste dient om betonijzer of profielen in een L-vorm te plooien. Kort twee stukken uit een L-profiel. Kort daarna twee stukjes van een betonijzer. Las op elk stukje L-profiel een stuk betonijzer. Je hebt nu twee ijzeren staven die je klemmen in je bankschroef. Je kan nu je metalen stang ertussen leggen, en afmeten hoe lang de L-vorm moet zijn. Met een krachtige beweging kan je het betonijzer gaan plooien.

Volgende betonijzers kan je in precies dezelfde hoek gaan plooien zolang je telkens op dezelfde afstand afmeet.
Nog één hulpstuk om te eindigen. Het werkt als een soort van tang om een metalen stang in een vrije hoek te plooien. Slijp twee kleine stukjes uit een metalen profiel. Las het eerste stuk vast op een langer stuk metaal. Zorg dat de brute lasnaad wat egaler afgewerkt wordt door ze wat te polijsten. Las het tweede stuk metaal vast, maar wel zó dat je werkstuk die je wil plooien er net tussen kan. Las ook het tweede stuk ijzer vast, en werk de lasnaad netjes af. Zodra je het werkstuk stevig vastklemt, kan je de tang gebruiken om het ijzer in een vrije hoek te verbuigen. Door er een eerder geplooid stuk naast te houden, kan je dezelfde hoek telkens in serie gaan nabootsen. Een brute, simpele techniek maar wel effectief.
Hiermee zit deze aflevering er alweer op. Krijg je maar niet genoeg van handige klustips, schrijf je dan ook in voor ons online magazine! Bedankt voor het kijken, en tot de volgende!

Hoe zelf metaal plooien

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal